Eng qisqa javob
Vazn tashlash jarayonida ich qotishining bosh sababi — ichakdagi ozuqa massasining keskin kamayib ketishi, ratsiondan foydali yog'larning chiqarib tashlanishi va suv muvozanatining buzilishidir. Ichak bo'shashi uchun uning devorlariga yetarli hajmdagi massa va harakatni rag'batlantiruvchi safro suyuqligi kerak. Odam deyarli hech narsa yemay qo'yganda yoki yog'siz taomlarga o'tganda, ichak motorikasi tabiiy ravishda sekinlashadi.
Bunday vaziyatda darhol «ozdiruvchi» va surgi choylarga suyanish katta xatodir. Ular yog' to'qimalarini eritmaydi, balki ichakni sun'iy qisqartirib, organizmni suvsizlantiradi. Giyohlar faqat yordamchi vosita bo'lishi mumkin, ammo ular noto'g'ri tuzilgan parhez o'rnini bosa olmaydi.
Asosiy yechim — ichakni dori yoki o'tlar bilan qistash emas, balki ovqatlanish tartibiga yetarli miqdorda xom va pishgan sabzavotlar, o'simlik yog'lari hamda yetarli suv kiritishdan iborat.
Ozayotganda ich nega qotadi: 4 ta asosiy sabab
Odam odatdagi ovqat miqdorini kamaytirganda organizm yangi sharoitga moslashishga majbur bo'ladi. Ichak faoliyatining sekinlashishiga quyidagi omillar bevosita ta'sir ko'rsatadi:
- Ozuqa hajmining yetishmasligi: Ichak peristaltikasi (mushaklarning to'lqinsimon qisqarishi) mexanik bosim orqali ishga tushadi. Agar iste'mol qilinayotgan ovqat miqdori juda oz bo'lsa, najas massasi shakllanmaydi va ichak devorlariga qisqarish uchun signal yetib bormaydi.
- Ratsiondan yog'larning butunlay chiqarib tashlanishi: Ko'pchilik ozish uchun barcha yog'li narsalardan voz kechadi. Natijada o't qopi qisqarmay qo'yadi va safro ichakka tushmay dimlanadi. Safro esa ichak motorikasining tabiiy qo'zg'atuvchisidir; u bo'lmasa, hazm sekinlashadi va ich qotadi.
- Noto'g'ri oqsil parhezi: Go'sht, tvorog va tuxum kabi oqsilli mahsulotlarni me'yordan ortiq yeb, sabzavotlarni cheklash ichakda massaning qotib qolishiga olib keladi.
- Suvsizlanish: Ozish paytida kofe, ko'k choy kabi peshob haydovchi ichimliklarni ko'p ichib, oddiy toza suvni unutish najasning quruqlashishiga sabab bo'ladi.
Parhez paytida yo'l qo'yiladigan xavfli xatolar
Ich qotishi boshlanganda odamlar odatda vaziyatni yanada og'irlashtiradigan usullarga murojaat qilishadi. Eng keng tarqalgan xato — dorixonadagi senna (sano bargi) yoki itjumrut asosidagi choylarni har kuni ichishdir.
Bu choylar ichak shilliq qavatining asab tolalarini agressiv tarzda qo'zg'atadi. Natijada qorinda qattiq burab og'rish paydo bo'ladi va suyuq ich ketadi. Odam buni «tozalanish» deb o'ylaydi, aslida esa organizm kerakli elektrolitlar va suvni yo'qotadi. Bir necha hafta bunday vositalar ichilsa, ichak o'z-o'zidan harakatlanish xususiyatini yo'qotib, surgi vositalariga qaram bo'lib qolishi mumkin.
Yana bir xato — bir kunda me'yordan ortiq quruq kepak (oziq tolasi) yeb, ustidan yetarli suv ichmaslikdir. Suvsiz iste'mol qilingan quruq tola ichakda shishib, zich to'siq hosil qiladi va qabziyatni yanada kuchaytiradi.
Tabiiy vositalar qanday yordam berishi mumkin?
To'g'ri yondashuvda ba'zi tabiiy o'simliklar ichak faoliyatini qo'llab-quvvatlashi va ahvolni yumshoq yengillashtirishi mumkin:
- Zig'ir urug'i shillig'i: Iliq suvda ivitilgan zig'ir urug'i eruvchan tolalarga boy bo'lib, ichak devorlarini o'rab oladi, yallig'lanishni kamaytiradi va najas massasining siljishini osonlashtirishga yordam beradi.
- Qoraolxo'ri damlamasi: O'zida tabiiy sorbitol va tolalarni saqlagani uchun ichakdagi suvni ushlab turishga va massani yumshatishga ko'maklashadi.
- Moychechak va arpabodiyon (fenxel): Ovqat hazm bo'lishidagi spazmlarni yengillashtiradi, qorin dam bo'lishini va sanchiqni kamaytirishga yordam berishi mumkin.
Giyohlarning chegarasi: ular nima qila olmaydi?
Tabiiy giyohlar va o'tli damlamalar barcha muammoni hal qiluvchi vosita emas. Ularning imkoniyatlari chegaralangan:
- Yog' to'qimalarini eritmaydi: Hech qanday surgi giyoh tanadagi ortiqcha yog'ni kamaytira olmaydi. Tarozidagi kamaygan sonlar faqat ichakdagi najas va to'qimalardan yo'qotilgan suv hisobiga bo'ladi.
- Parhez xatolarini to'g'rilamaydi: Agar inson kuniga yetarli suv ichmasa va kerakli miqdorda ozuqa tolasi iste'mol qilmasa, hech bir o'simlik ichakni doimiy ravishda sog'lom ishlatib tura olmaydi.
- Gormonal yoki anatomik muammolarni bartaraf etmaydi: Agar ich qotishi qalqonsimon bez faoliyatining pasayishi (gipotireoz) yoki ichak buralib qolishi sababli yuzaga kelgan bo'lsa, giyohlar bu holatlarga ta'sir o'tkaza olmaydi.
Ichak motorikasini saqlab ozish uchun amaliy qadamlar
Vazn yo'qotish jarayonida ichak ritmini buzmaslik uchun quyidagi oddiy qoidalarga amal qilish tavsiya etiladi:
Birinchidan, ratsiondan foydali yog'larni butunlay chiqarib tashlamang. Kunlik ovqatga oz miqdorda sovuq siqilgan zaytun moyi, zig'ir yog'i yoki bir necha dona yong'oq qo'shish safro haydalishini rag'batlantiradi va ichak harakatini ta'minlaydi.
Ikkinchidan, oziq-ovqat tolasini asta-sekin ko'paytiring. Qovoq, lavlagi, sabzi kabi pishirilgan sabzavotlar ichak devorlarini shikastlamasdan hajmni to'ldiradi. Har bir sabzavot porsiyasi ustidan albatta oddiy toza suv ichilishi kerak.
Uchinchidan, harakatni ko'paytiring. Parhez paytida jismoniy faollikning kamayishi qorin mushaklari va ichak tonusining tushishiga olib keladi. Kuniga yarim soat tez yurish ichak motorikasini sezilarli darajada rag'batlantirishi mumkin.
Qachon kechiktirmasdan shifokorga borish kerak?
Ba'zi belgilar oddiy parhez qabziyatidan tashqari jiddiyroq tibbiy yordam talab qilinayotganini ko'rsatadi. Quyidagi hollarda o'zboshimchalik bilan giyoh ichishni to'xtatib, mutaxassisga murojaat qilish zarur:
- Ich kelishi ketma-ket 4 kundan ortiq to'xtab qolsa va qorinda kuchli sanchiq paydo bo'lsa;
- Najasda qon, qora tus yoki ko'p miqdorda shilliq ko'rinsa;
- Qorin qattiq shishib, toshdek qotib qolsa, ko'ngil aynishi yoki qusish kuzatilsa;
- Tana harorati ko'tarilib, umumiy qaltirash yoki kuchli holsizlik bo'lsa;
- Ich qotishi belgilari kuchli bosh aylanishi va hushdan ketish hissi bilan kechsa.