Eng qisqa javob

Diabetda oyoq panjalarining uvishishi, achishishi yoki sezuvchanlikning yo'qolishi — qondagi yuqori shakar mayda qon tomirlar va periferik asab tolalari qobig'ini asta-sekin shikastlashi oqibatidir. Bu holat tibbiyotda diabetik neyropatiya deb ataladi.

Giyohli damlamalar, fito-choylar yoki tashqi muolajalar zararlangan asab tolasini qayta tiklay olmaydi va endokrinolog tayinlagan asosiy davolash choralarining o'rnini bosa olmaydi. Ular faqat umumiy qon aylanishini va moddalar almashinuvini bilvosita qo'llab-quvvatlash uchun yordamchi vosita bo'lishi mumkin.

Muammoning oldini olish va kuchayib ketishiga yo'l qo'ymaslikning yagona yo'li — qondagi shakar va glikatsiyalangan gemoglobin miqdorini doimiy nazoratda ushlab turish hamda shifokor nazoratida bo'lishdir.

Nega diabetda oyoqlar uvishadi va achishadi?

Organizmda shakar miqdori uzoq muddat me'yordan baland bo'lib tursa, moddalar almashinuvining zararli mahsulotlari to'plana boshlaydi. Bu holat avvalo eng nozik tuzilmalarga zarba beradi:

  • Mayda qon tomirlarning torayishi: Oyoqning chekka qismlarini oziqlantiruvchi kapillyarlar devori qalinlashadi, ulardan qon va kislorod o'tishi qiyinlashadi.
  • Nerv tolalari ochligi: Yetarli oziqlanmagan va kislorod yetishmovchiligiga uchragan periferik nervlar o'z funksiyasini to'liq bajara olmay qoladi.
  • Impulslar buzilishi: Bosh miyaga boradigan signallar buziladi. Natijada hech qanday tashqi ta'sir bo'lmasa ham oyoq achishadi, sanchadi yoki aksincha, butunlay uvishib, issiq-sovuqni sezmay qoladi.

Odatda bu jarayon dastlab oyoq barmoqlari uchidan boshlanadi va paypoq kiyiladigan soha bo'ylab yuqoriga qarab tarqalishi mumkin. Ayniqsa, tunda odam tinch turganda achishish va zirqirash yaqqolroq seziladi.

Keng tarqalgan xatolar: vaziyatni nima og'irlashtiradi?

Oyoqlarda noxushlik sezilganda ko'pchilik uning sababini chuqur tushunmasdan, xavfli usullarga qo'l uradi:

  • Oyoqni qaynoq suvga solish: Ko'pchilik oyoq muzlagani yoki uvishgani uchun issiq suvga solishni afzal biladi. Ammo neyropatiyada harorat sezish pasaygan bo'ladi. Odam suvning o'ta qaynoqligini sezmay, terini qattiq kuydirib olishi mumkin. Bu esa diabetda juda qiyin bitadigan yaralarga olib keladi.
  • Qizdiruvchi malhamlar surtish: Qalampirli yoki kuchli qizdiruvchi vositalar sezuvchanligi buzilgan terida kimyoviy kuyish va kuchli tirnash xususiyatini paydo qilishi mumkin.
  • Qattiq massaj va ishqalash: Terining butunligini buzish, qadoqlarni o'zboshimchalik bilan kesish yoki qattiq ishqash mayda jarohatlar keltirib chiqaradi.
  • Asosiy sababni e'tiborsiz qoldirish: Qondagi shakarni tushirmasdan turib, faqat oyoqdagi og'riqni qoldirishga urinish jarayonni yanada chuqurlashtiradi.

Giyohlar va fito-vositalarning haqiqiy chegarasi

Fito-choylar va giyohlardan to'g'ri umid qilish juda muhim. Ular qanday yordam berishi mumkin va nimalarga kuchi yetmaydi?

Giyohlar nima qila oladi:

  • Qondagi moddalar almashinuvini umumiy qo'llab-quvvatlashi mumkin;
  • Yallig'lanish jarayonlarini va organizmdagi umumiy zo'riqishni yengillashtirishga ko'maklashishi mumkin;
  • Suyuqlik muvozanatini saqlashga yordam berishi mumkin.

Giyohlar nima qila olmaydi:

  • Zararlangan asab tolalarini butunlay tiklay olmaydi;
  • Toraygan va qattiqlashgan mayda qon tomirlarini ochib yubora olmaydi;
  • Endokrinolog buyurgan dorilar yoki insulin o'rnini bosa olmaydi;
  • Oyoqdagi sezuvchanlik yo'qolishini o'z-o'zidan ortga qaytara olmaydi.

Agar biror giyohli vosita oyoqdagi asabni to'liq davolashini da'vo qilsa, bu haqiqatga to'g'ri kelmaydi. Fito-vositalar faqat asosiy parhez va shifokor ko'rsatmalariga qo'shimcha, yordamchi vosita bo'lishi mumkin, xolos.

Oyoq parvarishi bo'yicha muhim tavsiyalar

Diabetda asab tolalari zararlanishi boshlanganda oyoqlarga alohida e'tibor talab etiladi. Quyidagi oddiy qoidalar asoratlarning oldini olishga yordam beradi:

  1. Har kuni oyoqni ko'zdan kechirish: Barmoqlar orasi, tovon va tag qismini yaxshilab tekshiring. Qizarish, shilinish, mayda yoriqlar yoki pufakchalar bor-yo'qligini kuzating. Agar o'zingiz ko'ra olmasangiz, ko'zgudan foydalaning yoki yaqinlaringizdan yordam so'rang.
  2. Suv haroratini tirsak bilan o'lchash: Oyoqni yuvishdan oldin suv haroratini termometr yoki qo'l tirsagi bilan tekshiring, chunki panja issiqni to'g'ri baholay olmasligi mumkin.
  3. Yalangoyoq yurmaslik: Hatto uy ichida ham qalin paypoq yoki yumshoq shippak kiyib yuring. Sezuvchanlik pasayganda mayda tosh, mix yoki shisha siniqlari botishi og'riqsiz kechishi va jiddiy yiringli yaraga aylanishi mumkin.
  4. Qulay poyabzal tanlash: Siqmaydigan, ichida dag'al choklari bo'lmagan kengroq poyabzal kiyish zarur.
  5. Terini haddan tashqari quritmaslik: Oyoq yuvilgach, barmoqlar orasini yumshoq sochiq bilan quruq artish, tovon qismiga esa namlantiruvchi krem surtish kerak (lekin barmoqlar orasiga krem surtmaslik lozim).

Qachon kechiktirmasdan shifokorga borish kerak?

Oyoqdagi har qanday o'zgarish jiddiy e'tiborni talab qiladi. Biroq quyidagi alomatlar paydo bo'lganda zudlik bilan shifokorga (endokrinolog, jarroh yoki podiatrga) murojaat qilish zarur:

  • Oyoqda bir necha kun davomida bitmayotgan har qanday yaracha, shilinish yoki qavariq paydo bo'lsa;
  • Oyoq terisi qizarib, shishsa yoki ushlaganda issiq bo'lsa;
  • Barmoqlar yoki panja terisi ko'karishi, qorayishi yoki rangpar tortishi kuzatilsa;
  • Oyoqdagi uvishish shu darajaga yetsaki, yurganingizda yer bosayotganingizni sezmay qolsangiz;
  • Yaradan suyuqlik yoki yiring ajralishi boshlansa, hatto unda og'riq sezilmasa ham.

Unutmang, diabetda asab tolalari zararlanganda og'riq sezilmasligi mumkin. Og'riqning yo'qligi muammo yo'qligini anglatmaydi — aksincha, bu xavf yuqori ekanidan darak beradi.