Eng qisqa javob

Tizzada «suv to'planishi» — tibbiyotda sinovit deb ataladi. Bu bo'g'im ichki pardasi yallig'langanda himoya maqsadida haddan tashqari ko'p sinovial suyuqlik ishlab chiqarishidir. Ya'ni, suyuqlik o'z-o'zidan paydo bo'lmaydi, u tizzadagi artroz, menisk shikastlanishi, haddan tashqari yuklama yoki shamollashga organizmning bergan javobidir.

Giyohlar, kompresslar yoki tabiiy malhamlar bo'g'im ichidagi yig'ilib qolgan suyuqlikni «so'rib» yo'q qila olmaydi. Ular faqat yengil yallig'lanishni pasaytirishga va bo'g'im atrofidagi mushaklar zo'riqishini yumshatishga yordam berishi mumkin. Agar shish o'tkir bo'lsa, qizarsa yoki tana harorati ko'tarilsa, vaqtni yo'qotmasdan mutaxassisga murojaat qilish shart.

Tizzaga suv nega to'planadi?

Sog'lom bo'g'imda tog'aylar bir-biriga ishqalanmasligi uchun oz miqdorda maxsus moylovchi suyuqlik bo'ladi. Ammo bo'g'im ichida noxush jarayon boshlansa, bu muvozanat buziladi:

  • Tog'ayning yemirilishi (artroz): Tog'ay silliqligini yo'qotganda mayda zarrachalar sinovial pardani tirnaydi va yallig'lanish chaqiradi. Bunga javoban bo'g'im ichida ortiqcha suyuqlik to'planadi.
  • Menisk yoki boylamlarning shikastlanishi: Noqulay burilish, yiqilish yoki tizzaga kuchli zarba tushishi oqibatida to'qimalar eziladi va bo'g'im bir necha soat ichida shishib ketadi.
  • Haddan tashqari zo'riqish: Og'ir yuk ko'tarish, uzoq vaqt cho'nqayib ishlash yoki notekis joyda keskin yurish bo'g'im ichidagi to'qimalarni charchatadi.
  • Yallig'lanishli artritlar: Podagra xurujida siydik kislotasi kristallari yoki revmatoid jarayonlar tizza bo'g'imini qattiq shishirib yuborishi mumkin.

Eng ko'p uchraydigan xatolar

Tizza shishganda qilinadigan xatolar ko'pincha holatni yengillashtirish o'rniga yallig'lanishni kuchaytirib yuboradi:

  • Issiq kompress yoki issiq vanna qilish: O'tkir yallig'lanish va shish paytida bo'g'imni qizdirish, unga spirtli, kerosinli yoki qalampirli malhamlar surtish mutlaqo xatodir. Issiqlik qon tomirlarini kengaytirib, suyuqlik oqimini oshiradi va tizza battar kattalashadi.
  • Tizzani qattiq tang'ib bog'lash: Elastik bint bilan haddan tashqari qattiq siqib qo'yish qon va limfa aylanishini buzadi. Bu to'qimalarning kislorod bilan ta'minlanishini qiyinlashtiradi.
  • Shish ustidan og'ir jismoniy mashqlar qilish: «Harakat qilsam tarqab ketadi» deb tizzaga zo'r berish menisk yoki yemirilayotgan tog'ayni yanada ko'proq zararlaydi.
  • Shifokorsiz shishni «tortdirib tashlash»ga urinish: Suyuqlikni igna bilan tortib olish (punksiya) faqat qat'iy ko'rsatma bo'lgandagina steril sharoitda bajariladi. Asosiy sabab bartaraf etilmasa, suyuqlik yana qayta yig'ilishi mumkin.

Tabiiy vositalar nima qila oladi va nima qila olmaydi?

Fito-terapiya va xalqona usullarga to'g'ri baho berish muhim. Odamlar ko'pincha karam bargi yoki giyohlar damlamasidan mo''jiza kutishadi, ammo ularning o'z chegarasi bor.

Giyohlar nima qila olmaydi:

  • Tizzadagi yirtilgan meniskni yoki payni ulab qo'ya olmaydi.
  • Bo'g'imdagi yiringli yoki bakterial infeksiyani to'xtata olmaydi.
  • Eskirgan va to'planib qolgan katta hajmdagi suyuqlikni o'z-o'zidan yo'q qilib yubormaydi.
  • Yemirilgan tog'ay to'qimasini asl holatiga qaytara olmaydi.

Nima yordam berishi mumkin:

  • Romashka va bo'znoch damlamalari: Yengil yallig'lanishga qarshi xususiyatga ega bo'lib, umumiy holatni yengillashtirishda ichish uchun yordamchi vosita bo'lishi mumkin.
  • Salqin kompresslar: Dastlabki kunlarda toza matoga o'ralgan sovuq narsa (muz emas, salqin latta) qo'yish yallig'lanish o'chog'idagi qon oqimini sekinlashtirishga va og'riqni kamaytirishga ko'maklashadi.
  • Zanjabil va kurkumin: Ularning tarkibidagi faol moddalar surunkali yallig'lanish zo'rayishini yumshatishga yordam berishi mumkin, ammo bu ta'sir asta-sekin, haftalar davomida namoyon bo'ladi.

Tizza shishganda birinchi kunlarda nima qilish kerak?

Agar tizzangiz shishib, ichida suyuqlik to'plangandek tuyulsa, dastlabki qadamlar xavfsiz bo'lishi lozim:

  1. Oyoqqa tinchlik bering: Bir-ikki kun davomida tizzaga og'irlik tushirmaslik, uzoq yurmaslik va zinadan chiqib-tushishni cheklash zarur.
  2. Oyoqni balandroq ko'taring: Yotganingizda tizza ostiga emas, tovon ostiga yostiq qo'yib, oyoqni yurak sathidan biroz balandroq tutish shishning qaytishiga yordam beradi.
  3. Yengil fiksatsiya qiling: Bo'g'imni qattiq siqmasdan, shunchaki harakatini chegaralash uchun maxsus tizzalik (nakolennik) taqish mumkin.

Qachon zudlik bilan shifokorga borish kerak?

Tizzadagi har qanday shishni o'z holiga tashlab qo'yish yaramaydi. Quyidagi belgilar paydo bo'lganda kechiktirmasdan travmatolog yoki revmatolog ko'rigiga borish shart:

  • Tizza terisi qizarib, ushlab ko'rganda sezilarli darajada issiq bo'lsa.
  • Tana harorati ko'tarilsa yoki titroq paydo bo'lsa (bu bo'g'im ichida infeksiya borligidan dalolat berishi mumkin).
  • Oyoqqa umuman bosib bo'lmasa, kuchli qulflash (blokada) hissi yuzaga kelsa.
  • Shish kuchli jarohatdan, yiqilishdan yoki bo'g'imning qayrilib ketishidan so'ng birdan paydo bo'lgan bo'lsa.
  • Uy sharoitidagi ehtiyot choralariga qaramay, shish uch kundan ortiq kamaymasa yoki tobora kattalashsa.