Eng qisqa javob

Havo aynishi, yomg‘ir yoki qor yog‘ishi arafasida atmosfera bosimi pasayadi. Natijada bo‘g‘im ichidagi to‘qimalar va suyuqlik kengayib, asab tolalariga bosim o‘tkazadi. Agar bo‘g‘imda allaqachon yallig‘lanish (artrit), tog‘ay yemirilishi (artroz) yoki eski jarohat asorati bo‘lsa, u bu bosim farqiga o‘ta ta’sirchan bo‘lib qoladi.

Harorat tushishi va namlikning ortishi esa qon aylanishini sekinlashtiradi hamda bo‘g‘im atrofidagi mushaklarning taranglashishiga olib keladi. Qattiqlashgan mushak bo‘g‘im harakatini cheklaydi va og‘riqni yanada kuchaytiradi.

Yengil jismoniy harakat, quruq issiqlik va yallig‘lanishga qarshi xususiyatga ega fito-choylar noqulaylikni yengillashtirishi mumkin. Biroq bu vositalar bo‘g‘im yemirilishini to‘xtatmaydi yoki barometrik bosim o‘zgarishini bartaraf eta olmaydi.

Barometrik bosim: bo‘g‘im qanday qilib barometrga aylanadi?

Atmosfera bosimi pasayganda tashqi havo tanamiz to‘qimalarini avvalgidek zich ushlab turolmaydi. Sog‘lom bo‘g‘imda bu o‘zgarish sezilmaydi, chunki undagi tog‘ay to‘qimasi elastik, sinovial suyuqlik bosimi esa me’yorda bo‘ladi.

Yallig‘langan yoki yemirilgan bo‘g‘imda esa holat boshqacha kechadi:

  • Kengayish va bosim: Bo‘g‘im sumkachasi ichidagi to‘qimalar tashqi bosim pasayishi hisobiga biroz kengayadi. Bu kengayish bo‘g‘im kapsulasidagi sezgir asab uchlarini qisib qo‘yadi.
  • Asab tolalarining o‘ta sezgirligi: Surunkali artroz yoki artritda bo‘g‘imdagi asab tolalari yallig‘lanish sababli doimiy ta’sirlangan holatda bo‘ladi. Ular bosimning hatto eng kichik tebranishini ham og‘riq signali sifatida qabul qiladi.
  • Eski jarohat izlari: Ilgari lat yegan, singan yoki paylari cho‘zilgan joylarda chandiqli to‘qimalar hosil bo‘ladi. Bu to‘qimalar sog‘lom to‘qimadek elastik bo‘lmagani uchun atmosfera bosimi o‘zgarganda boshqacha taranglashadi va simillovchi og‘riq beradi.

Sovuq va namlikning mushaklarga ta’siri

Ob-havo sovushi bilan organizm ichki a’zolarni issiq saqlash uchun bor kuchini sarflaydi. Qo‘l-oyoqlardagi mayda qon tomirlari torayadi, qon oqimi sekinlashadi. Bu holat bo‘g‘imlarga qanday ta’sir qiladi?

  • Sinovial suyuqlikning quyuqlashishi: Bo‘g‘im ichidagi moylovchi suyuqlik harorat pasayganda quyuqlashadi. Natijada bo‘g‘im xuddi moylanmagan mexanizmdek qattiqlashadi, ertalabki harakat paytida qisirlash va qaqshash kuchayadi.
  • Mushaklar spazmi: Sovuq havo mushaklarning beixtiyor qisqarishiga va taranglashishiga sabab bo‘ladi. Tarang mushak bo‘g‘imni siqib, undagi harakat amplitudasini kamaytiradi.
  • Kamharakatlik: Havo sovuq yoki yomg‘irli bo‘lganda odamlar kamroq yurishadi, ko‘proq o‘tirishadi yoki yotishadi. Harakatsizlik esa bo‘g‘imlarning qotib qolishini yanada chuqurlashtiradi.

Uy sharoitida qaqshashni yengillashtirishning xavfsiz yo‘llari

Havo o‘zgarganda paydo bo‘ladigan qaqshash ko‘pincha surunkali tusda bo‘ladi. Bunday damlarda quyidagi ehtiyotkorlik choralari yordam berishi mumkin:

  • Quruq issiqlikdan foydalanish: Bo‘g‘im qizarmagan va shishmagan bo‘lsa, junli ro‘mol yoki tizzaband bilan o‘rash qon aylanishini yaxshilaydi. Issiq vanna qabul qilish ham mushaklar tarangligini bo‘shashtirishga yordam beradi. Muhim qoida: quruq issiqlik bo‘g‘imda o‘tkir yiringli yoki kuchli qizarish bo‘lgan holatlarda qo‘llanmaydi.
  • Yengil va mayin harakatlar: O‘rningizdan turmay yotib olish og‘riqni kamaytirmaydi, aksincha qotishni kuchaytiradi. Yotgan joyda oyoqlarni sekin bukish-yozish, o‘tirgan holda oyoq uchlarini aylantirish bo‘g‘im suyuqligi aylanishini faollashtiradi.
  • Qatlamli kiyinish: Tizza va belni to‘satdan sovuq urishidan asrash kerak. Paxtali va tabiiy jundan tayyorlangan kiyimlar tana haroratini bir me’yorda ushlab turishga ko‘maklashadi.

Fito-vositalar nimaga qodir va nima qila olmaydi?

Ko‘pchilik bo‘g‘im qaqshaganda turli giyohlar va surtmalardan najot izlaydi. Bu vositalarning foydasi bo‘lishi mumkin, ammo ularning imkoniyatlari chegaralangan.

Nima yordam berishi mumkin:

  • Zanjabil va kurkumin: Ularning tarkibidagi faol moddalar to‘qimalardagi yallig‘lanish jarayonini yumshatishga va qon mikrosirkulyatsiyasini yaxshilashga ko‘maklashishi mumkin.
  • Moychechak va tirnoqgul (kalendula): Damlama sifatida ichilganda umumiy tinchlantiruvchi va yengil yallig‘lanishga qarshi samara ko‘rsatishi mumkin.
  • Qizdiruvchi tabiiy malhamlar: Yalpiz moyi, qizil qalampir ekstrakti yoki kofur (kamfora) asosidagi malhamlar teridagi retseptorlarni chalg‘itib, og‘riq impulsini vaqtincha susaytirishi mumkin.

Fito-vositalar nima qila olmaydi:

  • Ular atmosfera bosimi ta’sirini butunlay yo‘qota olmaydi.
  • Eskirgan va yemirilgan tog‘ay to‘qimasini asl holiga qaytara olmaydi.
  • Bo‘g‘im deformatsiyasini yoki suyak o‘simtalarini eritib yubora olmaydi.
  • Shifokor tavsiya qilgan asosiy davolash choralarining o‘rnini bosa olmaydi.

Qachon darhol shifokorga borish kerak?

Ob-havoga bog‘liq bo‘g‘im qaqshashi odatda odatiy simillash bilan o‘tib ketadi. Biroq quyidagi belgilar kuzatilsa, sababini ob-havoga to‘nkab vaqtni boy bermaslik, zudlik bilan terapevt yoki revmatolog qabuliga borish shart:

  • Bo‘g‘im to‘satdan qizarib ketishi, ushlab ko‘rganda qaynoq bo‘lishi va sezilarli shish paydo bo‘lishi.
  • Bo‘g‘im og‘rig‘i bilan birga tana haroratining ko‘tarilishi yoki qaltiroq paydo bo‘lishi (bu o‘tkir yallig‘lanish yoki infeksiya alomati bo‘lishi mumkin).
  • Oyoqqa bosib bo‘lmay qolishi, bo‘g‘imning to‘satdan «qulflanib» (harakatsiz) qolishi.
  • Bo‘g‘imdagi o‘tkir og‘riq hatto to‘liq tinch holatda yoki tunda ham tinchlik bermasligi.
  • Barmoq yoki tizzaning shakli ko‘zga ko‘rinarli darajada qiyshayishi.